آنتی‌بیوتیک‌تراپی

وانکومایسین (Vancomycin)

گلیکوپپتید تزریقی و مهارکنندهٔ سنتز دیوارهٔ سلولی · علیه بیشتر باکتری‌های حساس باکتریوسید و علیه انتروکوک‌ها معمولاً باکتریواستاتیک

گونه: سگ و گربه1 پروتکل دوز2 فرم دارویی

این صفحه یک مرجع محاسباتی و آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینه، کشت و آنتی‌بیوگرام، قضاوت بالینی یا تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست.

معرفی دارو

نام‌های تجاری: Vancocin® / Vanco® / Vancomax®

فقط مرجع محاسبهٔ دوز داروی ذخیره: 15 mg/kg وریدی هر 6–8 ساعت؛ انفوزیون طی حداقل 60 دقیقه و با سرعت حداکثر 10 mg/minمنبع: DeStefano et al. 2019 / OSU VMC Antimicrobial Use Guidelines

طیف اثر

وانکومایسین یک گلیکوپپتید با طیف محدود به باکتری‌های گرم‌مثبت است. علیه بسیاری از استرپتوکوک‌ها، استافیلوکوک‌های حساس، برخی انتروکوک‌ها، Corynebacterium، Listeria، Actinomyces و شماری از بی‌هوازی‌های گرم‌مثبت اثر دارد. پوشش استافیلوکوک و انتروکوک در نمودار وابسته به آزمون حساسیت نشان داده شده است، زیرا سویه‌های با حساسیت کاهش‌یافته و انتروکوک‌های مقاوم به وانکومایسین وجود دارند و مصرف بالینی این داروی ذخیره‌ای باید بر اساس Culture/AST باشد. بر باکتری‌های گرم‌منفی، مایکوپلاسماها و پاتوژن‌های داخل‌سلولی اثر قابل اتکا ندارد. اثر آن علیه بیشتر باکتری‌های حساس باکتریوسید است، اما در برابر انتروکوک‌ها معمولاً باکتریواستاتیک محسوب می‌شود.

کاربردها و دوزهای دامپزشکی

عفونت سیستمیک تهدیدکنندهٔ حیات ناشی از باکتری گرم‌مثبت چنددارومقاوم

سگ و گربهمنبع: DeStefano et al. 2019 / Plumb's Veterinary Drug Handbook

15 mg/kg وریدی · هر 6–8 ساعت · انفوزیون طی حداقل 60 دقیقه و با سرعت حداکثر 10 mg/min

نکتهٔ بالینی: فقط برای ایزولهٔ گرم‌مثبت حساس، پس از کشت و آزمون حساسیت و در نبود گزینهٔ مؤثر از رده‌های پایین‌تر. این رژیم رایج‌ترین رژیم آغازین در مطالعهٔ بالینی سگ‌ها و گربه‌ها بود، اما برای گربه دادهٔ فارماکوکینتیک و هدف پایش غلظت اعتبارسنجی‌شده وجود ندارد. عملکرد کلیه، وضعیت هیدراسیون، محل عفونت و پاسخ بیمار باید در ادامهٔ درمان لحاظ شوند.

اشکال دارویی

ویال وانکومایسین 500 میلی‌گرمموجود در ایران
ویال وانکومایسین 1000 میلی‌گرم (1 گرم)موجود در ایران

نکات ایمنی و بالینی

⛔ گلیکوپپتید ذخیره‌ای و پراهمیت در پزشکی انسان: مصرف تجربی یا روتین توجیه ندارد. فقط در عفونت سیستمیک تهدیدکنندهٔ حیات با باکتری گرم‌مثبت چنددارومقاومِ حساس، پس از کشت و آزمون حساسیت، در نبود جایگزین مؤثر از رده‌های پایین‌تر و ترجیحاً با تأیید برنامهٔ مدیریت مصرف آنتی‌میکروبیال یا متخصص استفاده شود.
برای عفونت سیستمیک فقط وریدی تجویز شود؛ تزریق بولوس، عضلانی، زیرجلدی یا داخل‌صفاقی می‌تواند واکنش شدید یا آسیب بافتی ایجاد کند. هر دوز را طی حداقل 60 دقیقه و با سرعت حداکثر 10 mg/min انفوزیون کنید؛ اگر محدودیت سرعت زمان بیشتری می‌طلبد، همان زمان طولانی‌تر ملاک است.
پیش از شروع و در طول درمان، عملکرد کلیه، برون‌ده ادرار و وضعیت آب بدن پایش و رژیم در اختلال کلیه فردی‌سازی شود. در صورت دسترسی، به‌ویژه در بیمار بدحال، درمان طولانی، عملکرد کلیهٔ ناپایدار یا مصرف هم‌زمان داروی نفروتوکسیک، پایش غلظت سرمی انجام شود؛ هدف AUC یا trough انسانی را نباید بدون اعتبارسنجی به سگ و گربه تعمیم داد.
واکنش وابسته به سرعت انفوزیون، افت فشار خون و فلبیت، نفروتوکسیسیته، اتوتوکسیسیته و در درمان طولانی نوتروپنی ممکن است رخ دهد. هم‌زمانی با آمینوگلیکوزیدها، آمفوتریسین B، سیس‌پلاتین یا سایر داروهای نفروتوکسیک/اتوتوکسیک فقط با ضرورت روشن و پایش تشدیدشده انجام شود.
ویال را طبق بروشور همان فرآورده بازسازی و سپس با مایع سازگار رقیق کنید تا غلظت نهایی برای انفوزیون از 5 mg/mL بیشتر نشود. سازگاری با داروها و محلول‌های دیگر را بررسی کنید و در صورت ناسازگاری از لاین جداگانه استفاده شود.
پروتکل‌های قدیمی وانکومایسین خوراکی برای Clostridioides difficile در سگ و گربه به‌دلیل شواهد بالینی ناکافی و نگرانی مقاومت در این ماشین‌حساب ارائه نشده‌اند؛ تشخیص صرفاً بر پایهٔ یافتن ارگانیسم یا سم، بدون تطبیق با علائم و سایر علل اسهال، برای تجویز این داروی ذخیره‌ای کافی نیست.

منابع ذکرشده

DeStefano et al. 2019 / OSU VMC Antimicrobial Use Guidelines
DeStefano et al. 2019 / Plumb's Veterinary Drug Handbook

محاسبهٔ دوز بر اساس وزن

آخرین به‌روزرسانی دادهٔ این صفحه: 2026-07-31