پیش‌داروی آسپرومازین، القا با پروپوفول

ترتیب کار

به ازای هر کیلوگرم وزن

گزینه‌های این پروتکل

اپیوئید (اختیاری)

برای جراحی یا اقدام دردناک، یک اپیوئید را همراه پیش‌دارو انتخاب کنید.

• بدون اپیوئید برای اقدام‌های بدون درد
• متادون بی‌دردی قوی؛ استفراغ کم
  • سگ 0.4 میلی‌گرم بر کیلوگرم³
  • گربه 0.4 میلی‌گرم بر کیلوگرم³

  دقیقهٔ صفر

• مورفین بی‌دردی قوی؛ ممکن است استفراغ ایجاد کند
  • سگ 0.5 میلی‌گرم بر کیلوگرم³
  • گربه 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم³

  دقیقهٔ صفر

• بوپرنورفین بی‌دردی متوسط و طولانی؛ شروع کند
  • سگ 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم³
  • گربه 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم³

  دقیقهٔ صفر

زمان‌ها

• بیهوشی با یک نوبت القا: 5 تا 10 دقیقه¹
• از پیش‌دارو تا القا: 15 تا 30 دقیقه¹
• اثر آسپرومازین: 4 تا 6 ساعت^6,8

مثلث بیهوشی این پروتکل

درصد هر ضلع اندازه‌گیری نیست، بلکه درجهٔ کیفی منابع است: کامل 100، خوب 75، نسبی 50، کم 25، ندارد صفر. درصد به اوج اثر پس از القا مربوط است، نه به کل مدت.

• بیهوشی از دست رفتن هوشیاری — 100% (کامل)
  • پروپوفول بیهوشی سریع، قابل پیش‌بینی و کوتاه ایجاد می‌کند و تا رسیدن به اثر داده می‌شود.^1,7
  • آسپرومازین دوز لازم پروپوفول را کم می‌کند.^1,7
• بی‌دردی مهار درد — 0% (ندارد)
  • پروپوفول و آسپرومازین بی‌دردی ندارند؛ بدون اپیوئید، این پروتکل برای اقدام‌های بدون درد است.^4,7
  • داروهای بیهوشی ضددرد نیستند: اگر اقدام دردناک باشد، حیوان پس از بیدار شدن درد را احساس می‌کند.⁴
• شلی عضلانی شل شدن عضله‌ها — 75% (خوب)
  • پروپوفول شلی عضلهٔ بیشتری از کتامین و میدازولام ایجاد می‌کند.¹
  • هنگام القا گاهی حرکت پا، پرش عضله یا لرزش چشم دیده می‌شود.⁷

فشار خون: معمولاً پایین می‌آید

• آسپرومازین و پروپوفول هر دو فشار خون را پایین می‌آورند؛ افت فشار هنگام القا شایع است.^3,5,7
• پروپوفول ↓ پایین می‌آورد: فشار خون را وابسته به دوز پایین می‌آورد؛ تزریق سریع افت فشار و کندی ضربان قلب را بیشتر می‌کند.^3,7
• آسپرومازین ↓ پایین می‌آورد: رگ‌ها را گشاد می‌کند و فشار خون را پایین می‌آورد؛ به‌ویژه با دوز بالا یا در کمبود حجم خون.^4,5,8

پیش از شروع: منع مصرف

• منع مصرف پروپوفول را به حیوانی که به پروپوفول یا اجزای امولسیون آن حساسیت دارد ندهید.⁷
• منع مصرف اگر حیوان افت فشار، کم‌آبی یا کمبود حجم خون دارد، آسپرومازین ندهید و پیش از القا کم‌آبی را جبران کنید؛ پروپوفول هم فشار خون را پایین می‌آورد.^4,5,6,7
• منع مصرف آسپرومازین را به حیوان آبستن ندهید.⁵

احتیاط‌ها و نکته‌ها

• احتیاط پروپوفول و آسپرومازین بی‌دردی ندارند: برای جراحی یا هر اقدام دردناک، یک اپیوئید هم انتخاب کنید.^4,7
• احتیاط اگر آرام‌بخشی پیش‌دارو کافی نبود، پروپوفول بیشتری لازم می‌شود و عارضه‌های قلبی و تنفسی هم بیشتر است.³
• احتیاط در بیماری قلب، ریه، کبد یا کلیه، کمبود حجم خون، کمبود پروتئین خون، چربی بالای خون، و در حیوان بسیار لاغر، ضعیف یا سالمند احتیاط کنید؛ دوز کمتری ممکن است کافی باشد.^3,7
• احتیاط پروپوفول نگهدارندهٔ ضدمیکروبی ندارد: آن را با روش استریل بکشید، پس از باز کردن بلافاصله مصرف کنید و باقی‌مانده را دور بریزید. اگر امولسیون پس از تکان دادن آرام دوفاز ماند، مصرف نکنید.⁷
• احتیاط در نژادهای تازی‌مانند (مانند گری‌هاند)، حذف پروپوفول کندتر است و بازگشت ممکن است کمی طولانی‌تر باشد.^1,7
• احتیاط دمای بدن را پایش کنید و حیوان را گرم نگه دارید.^4,5
• احتیاط سگ دارای جهش MDR1 (ABCB1) دوز کمتری از آسپرومازین می‌خواهد؛ مقدار این کاهش معلوم نیست و در مقدارهای برنامه لحاظ نشده است.³
• احتیاط در باکسر و نژادهای پوزه‌کوتاه ممکن است غش (سنکوپ) رخ دهد؛ دوز کم بدهید.⁵
• احتیاط نژادهای بزرگ به آسپرومازین حساس‌ترند؛ کمترین دوز ممکن را بدهید.⁵
• نکته آسپرومازین را در سرنگ جدا بکشید. پروپوفول را با داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط نکنید؛ فقط با سرم قندی یا نمکی سازگار است.^5,7
• نکته کلرامفنیکل، کتوکونازول و لوپرامید حذف پروپوفول را کند و بازگشت را طولانی می‌کنند.⁷
• احتیاط در گربه، بیهوشی‌های پشت سر هم با پروپوفول ممکن است به آسیب گلبول قرمز (کم‌خونی با اجسام هاینز)، بی‌اشتهایی، اسهال و بازگشت طولانی بینجامد؛ اگر لازم است دوباره بیهوش شود، فاصلهٔ بیش از 48 ساعت این خطر را کم می‌کند.⁷

داروهای برگشت‌دهنده و اورژانس

• آتروپین کندی ضربان قلب

  آمپول 0.5 میلی‌گرم در 1 میلی‌لیتر؛ با آمپول 10 میلی‌گرم در میلی‌لیتر اشتباه نشود

  • وریدی (IV): 0.01 تا 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم^6,10
  • عضلانی (IM): 0.02 تا 0.04 میلی‌گرم بر کیلوگرم¹⁰
  • برای کندی ضربان قلب، به‌ویژه همراه افت فشار خون. کندی ضربانی را که داروها ایجاد کرده‌اند، می‌توان با داروی برگشت‌دهنده یا آتروپین درمان کرد.^3,10

منابع

1. کتاب بیهوشی و بی‌دردی دامپزشکی Lumb & Jones، ویرایش ششم 2024، فصل 59 (سگ و گربه) Lamont L et al. (eds). Wiley 2024
2. جدول ناشتایی و درمان پیش از بیهوشی سگ و گربه، AAHA 2020 AAHA 2020 Anesthesia and Monitoring Guidelines: Fasting and Treatment Recommendations
3. راهنمای بیهوشی و پایش سگ و گربه، AAHA 2020 Grubb TL et al. J Am Anim Hosp Assoc 2020;56:59-82
4. راهنمای درد WSAVA 2022 Monteiro BP et al. J Small Anim Pract 2023;64:177-254
5. برچسب رسمی آسپرومازین دامپزشکی 2 میلی‌گرم در میلی‌لیتر (SPC بریتانیا، 2025) VMD SPC 1023705
6. راهنمای بیهوشی گربه، AAFP 2018 Robertson SA et al. J Feline Med Surg 2018;20:602-634
7. برچسب رسمی پروپوفول دامپزشکی 10 میلی‌گرم در میلی‌لیتر، بدون نگهدارنده (SPC بریتانیا، 2025) VMD SPC 1120725
8. دستنامهٔ دامپزشکی مرک: آرام‌کننده‌ها، آرام‌بخش‌ها و ضددردها (بازبینی 2025) Castel A. Merck Veterinary Manual 2025
9. داروهای بیهوشی در حیوانات کوچک، dvm360، 2008 Hanson G. dvm360 Proceedings 2008
10. شناخت و درمان افت فشار خون در بیهوشی، Clinician's Brief (به‌روزرسانی نوامبر 2021) Mama K. Clinician's Brief 2021