1 آمادگی پیش از بیهوشی پیش از تزریق
- حیوان سالم: آب آزاد است؛ غذا را 4 تا 6 ساعت پیش از بیهوشی قطع کنید.3
- حیوان زیر 8 هفته یا زیر 2 کیلوگرم: غذا را بیش از 1 تا 2 ساعت قطع نکنید، قند خون را پیش، حین و پس از القا پایش کنید و او را نخستین بیمار روز بگذارید.3
- حیوانی که سابقه یا خطر برگشت محتویات معده دارد: آب و غذا را 6 تا 12 ساعت قطع کنید.3
2 پیش‌دارو دقیقهٔ صفر
متادون اپیوئید (آگونیست کامل مو)
- سگ 0.4 میلی‌گرم بر کیلوگرم2
- گربه 0.4 میلی‌گرم بر کیلوگرم2
مسیر: عضلانی (IM) یا وریدی آهسته (IV)
- عضلانی تزریق کنید؛ اگر رگ‌گیری شده است، می‌توانید با همین دوز آهسته وریدی تزریق کنید.2
اثرهای این دارو
- بی‌دردی قوی ایجاد می‌کند.2
- اثر آن پس از تزریق عضلانی 10 تا 20 دقیقه بعد شروع می‌شود و 2 تا 4 ساعت می‌ماند.2
- هیستامین آزاد نمی‌کند و استفراغ آن کم است یا نیست.1,2
- مانند مورفین ممکن است ضربان قلب را کم و تنفس را تضعیف کند.2
- به‌تنهایی در حیوان جوان و سالم ممکن است بی‌قراری ایجاد کند؛ همراه آرام‌بخش داده می‌شود.1
3 صبر و آماده‌سازی 15 تا 30 دقیقه
- پیش‌دارو معمولاً 15 تا 30 دقیقه پیش از القا داده می‌شود.1
- این 15 تا 30 دقیقه برای تزریق عضلانی است. اگر اپیوئید را وریدی داده‌اید، القا را پس از شروع اثر آن انجام دهید: متادون و مورفین 1 تا 5 دقیقه، بوپرنورفین 20 تا 45 دقیقه.1,2
- با تزریق عضلانی، اثر متادون و مورفین 10 تا 20 دقیقه و با تزریق وریدی 1 تا 5 دقیقه بعد شروع می‌شود؛ اثر بوپرنورفین 20 تا 45 دقیقه بعد.2
- حیوان را در جای آرام از نزدیک زیر نظر بگیرید؛ آرام‌بخشی هم مانند بیهوشی پایش و حمایت لازم دارد. تنفس، ضربان قلب و رنگ مخاط را پایش کنید.2
- در این فاصله رگ‌گیری کنید.
- پیش از القا 3 دقیقه اکسیژن 100% بدهید؛ این کار ذخیرهٔ اکسیژن کافی برای حدود 6 دقیقه فراهم می‌کند.2
4 هم‌القا درست پیش از پروپوفول
میدازولام بنزودیازپین
- سگ 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم1,2
- گربه 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم1,2
مسیر: وریدی (IV)
آهسته وریدی تزریق کنید و حیوان را زیر نظر بگیرید. در حیوان جوان و سالم، میدازولام ممکن است سبب تحریک شود؛ این پروتکل برای حیوان سالمند، بیمار یا ضعیف است.1,4,5
- آهسته وریدی، درست پیش از پروپوفول؛ میدازولام دوز لازم پروپوفول را کم می‌کند.1,2
- در سگ، می‌توانید نخست حدود 1 میلی‌گرم بر کیلوگرم پروپوفول بدهید، سپس میدازولام را، و پس از آن بقیهٔ پروپوفول را کم‌کم تا رسیدن به اثر؛ با این ترتیب تحریک کمتر است و پروپوفول کمتری لازم می‌شود.5
اثرهای این دارو
- به‌تنهایی آرام‌بخشی اندکی ایجاد می‌کند؛ همراه اپیوئید، در حیوان سالمند یا ضعیف آرام‌بخشی بهتری می‌دهد.1
- همراه پروپوفول، دوز آن را کمتر و توقف تنفس پس از القا را کمتر یا کوتاه‌تر می‌کند.1,2
- در حیوان جوان و سالم ممکن است به‌جای آرامش، تحریک و بی‌قراری ایجاد کند.1,4,6
- عضله را شل می‌کند.1
- بر قلب و گردش خون اثر اندکی دارد.7
- بی‌دردی آن ناچیز است.7
- در کبد متابولیزه می‌شود و اثر آن با فلومازنیل برمی‌گردد.1,6
5 القا پس از دورهٔ انتظار
پروپوفول بیهوش‌کنندهٔ وریدی کوتاه‌اثر
- سگ 2 تا 6 میلی‌گرم بر کیلوگرم2
- گربه 2 تا 6 میلی‌گرم بر کیلوگرم2
مسیر: وریدی (IV)
توقف کوتاه تنفس و افت فشار خون هنگام القا بسیار شایع است: آهسته تزریق کنید و وسایل لوله‌گذاری، اکسیژن و تهویهٔ کمکی آماده باشد.2,8
- سرنگ را با حجم بازه آماده کنید، ولی لازم نیست همه را تزریق کنید: آهسته و تا رسیدن به اثر وریدی تزریق کنید، تا وقتی عمق بیهوشی برای لوله‌گذاری کافی شود.2,8
- دوز القا را در حدود 10 تا 40 ثانیه تزریق کنید؛ تزریق بسیار آهسته ممکن است عمق کافی ندهد.8
- از انتهای پایین شروع کنید. پس از نخستین نوبت، فرصت دهید دارو اثر کند و حیوان را بسنجید؛ اگر لازم بود، نوبت‌های بعدی را کم‌کم بدهید. نخستین نوبت را خیلی کم ندهید، چون دوز خیلی کم ممکن است تحریک ایجاد کند.2,4
- اگر حیوان پس از پیش‌دارو آرام‌بخشی متوسط دارد یا بیماری او متوسط است، انتهای پایین بازه را انتظار داشته باشید؛ در حیوان با آرام‌بخشی عمیق، بی‌حال یا بسیار بیمار، کمتر از انتهای پایین هم ممکن است کافی باشد.2
اثرهای این دارو
- بیهوشی سریع و کوتاه ایجاد می‌کند و بازگشت از آن سریع است.8
- اثر آن زود شروع می‌شود و کوتاه است؛ برای همین آسان تا رسیدن به اثر داده می‌شود و می‌توان آن را در همان بیهوشی تکرار کرد.2
- بی‌دردی ندارد.8,9
- تنفس و گردش خون را وابسته به دوز تضعیف می‌کند. توقف کوتاه تنفس و افت خفیف فشار خون هنگام القا بسیار شایع است؛ تزریق سریع سبب توقف تنفس، کندی ضربان قلب و افت فشار می‌شود.2,8
- شلی عضلهٔ آن از کتامین و میدازولام بیشتر است؛ هنگام القا گاهی حرکت پا، پرش عضله یا لرزش چشم دیده می‌شود.1,8
6 لوله‌گذاری، اکسیژن و محافظت از چشم بلافاصله پس از القا
- هرچه زودتر لولهٔ نای را قرار دهید و اکسیژن بدهید.2,8
- اگر تنفس متوقف یا ضعیف شد، با اکسیژن تهویهٔ کمکی بدهید.1,8
- از پماد یا قطرهٔ محافظ قرنیه استفاده کنید و هر 2 تا 4 ساعت تکرار کنید.2
- در گربه، حنجره با تحریک دچار اسپاسم می‌شود: پیش از لوله‌گذاری، حداکثر 0.2 میلی‌لیتر لیدوکائین 2% بدون اپی‌نفرین را با سرنگ 1 میلی‌لیتری بی‌سوزن روی غضروف‌های آریتنوئید بچکانید و 60 تا 90 ثانیه، همراه اکسیژن، صبر کنید. اسپری نازل‌دار ممکن است به مخاط حنجره آسیب بزند.4
- در گربه، اگر اسپاسم حنجره رخ داد، دست نگه دارید، اکسیژن بدهید و عمق بیهوشی را بسنجید؛ پیش از تلاش دوباره 60 تا 90 ثانیه صبر کنید. اسپاسم حنجره معمولاً خودبه‌خود برطرف می‌شود.4
7 بیهوشی 5 تا 10 دقیقه
- یک نوبت پروپوفول حدود 5 تا 10 دقیقه بیهوشی ایجاد می‌کند.1
- برای چند دقیقه بیشتر، یک‌سوم تا نصف دوز القا را آهسته و تا رسیدن به اثر دوباره تزریق کنید.1,2
- برای اقدام طولانی‌تر، بیهوشی را با داروی استنشاقی ادامه دهید.1
- در گربه، پروپوفول را بیش از 30 دقیقه ادامه ندهید؛ گربه آن را کندتر حذف می‌کند و مصرف طولانی‌تر بازگشت را طولانی می‌کند.4,8
8 بازگشت و برگرداندن اثر داروها پس از پایان بیهوشی
- بازگشت از پروپوفول سریع است: حیوان با پخش شدن دارو از مغز به بافت‌های دیگر بیدار می‌شود.8
- پایش و حمایت حیوان را تا بازگشت کامل ادامه دهید و دمای بدن را حفظ کنید.2
- حیوان بیمار یا ضعیف از اکسیژن در دورهٔ بازگشت سود می‌برد، به‌ویژه اگر دمای بدن او پایین است. فشار خون را در این دوره هم هر چند گاه اندازه بگیرید.1
- هر دو دارو برگشت‌پذیرند. اگر آرام‌بخشی بیش از حد یا طولانی شد یا تنفس ضعیف شد، اثر میدازولام را با فلومازنیل برگردانید: 0.01 تا 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم وریدی، از کمترین مقدار، و در صورت نیاز تکرار تا رسیدن به اثر.1,4
- اثر متادون و مورفین با نالوکسان برمی‌گردد: 0.002 تا 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم وریدی یا عضلانی؛ کمترین مقدار برای برگشت نسبی و بیشترین برای برگشت کامل. با برگشت اپیوئید، بی‌دردی آن هم کم می‌شود یا از بین می‌رود؛ درد را دوباره بسنجید.1,4
- به‌ندرت هنگام بازگشت استفراغ یا تحریک دیده می‌شود.8