آرام‌بخشی حیوان سالمند یا بیمار با اپیوئید و میدازولام
یک تزریق عضلانی، هر دو دارو در یک سرنگ؛ آرام‌بخشی کم‌اثر بر قلب و گردش خون برای حیوان سالمند، بیمار یا ضعیف، یا پیش‌دارو پیش از القا. برای حیوان جوان و سالم مناسب نیست.1,2,3
این صفحه مرجعی آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینهٔ دقیق، قضاوت بالینی و تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست. دوزها برای حیوان بالغ و به ازای هر کیلوگرم آمده‌اند؛ مقدار و حجم هر دارو برای یک بیمار، و دوز نوزاد و سالمند، در خود ابزار حساب می‌شود.
ترتیب کار
به ازای هر کیلوگرم وزن
1 آمادگی پیش از بیهوشی پیش از تزریق
حیوان سالم: آب آزاد است؛ غذا را 4 تا 6 ساعت پیش از بیهوشی قطع کنید.4
حیوان زیر 8 هفته یا زیر 2 کیلوگرم: غذا را بیش از 1 تا 2 ساعت قطع نکنید، قند خون را پیش، حین و پس از القا پایش کنید و او را نخستین بیمار روز بگذارید.4
حیوانی که سابقه یا خطر برگشت محتویات معده دارد: آب و غذا را 6 تا 12 ساعت قطع کنید.4
این ترکیب برای حیوان سالمند، بیمار یا ضعیف است: در حیوان جوان و سالم معمولاً آرام‌بخشی خوبی نمی‌دهد و ممکن است سبب تحریک شود.1,3
همراه اپیوئید و در همان سرنگ، یک‌جا عضلانی تزریق کنید.1
در حیوان بیمار یا ضعیف، انتهای پایین بازه را بدهید.1
اگر رگ‌گیری شده است، هر دو دارو را می‌توان با همین دوز، در همان سرنگ و آهسته وریدی داد؛ وریدی، انتهای پایین بازه را بدهید. جذب عضلانی میدازولام متغیر است.1,2,5
اثرهای این دارو
به‌تنهایی آرام‌بخشی اندکی ایجاد می‌کند؛ همراه اپیوئید، در حیوان سالمند یا ضعیف آرام‌بخشی بهتری می‌دهد.1
در حیوان جوان و سالم ممکن است به‌جای آرامش، تحریک و بی‌قراری ایجاد کند.1,3,5
در کبد متابولیزه می‌شود و اثر آن با فلومازنیل برمی‌گردد.1,5
4 تا اثر از لحظهٔ تزریق
حیوان را در جای آرام از نزدیک زیر نظر بگیرید؛ آرام‌بخشی هم مانند بیهوشی پایش و حمایت لازم دارد. تنفس، ضربان قلب و رنگ مخاط را پایش کنید.2
به حیوانی که آرام‌بخشی عمیق دارد، با ماسک اکسیژن بدهید؛ ممکن است کنترل راه هوایی لازم شود، پس وسایل لوله‌گذاری آماده باشد.2
با تزریق عضلانی، اثر متادون و مورفین 10 تا 20 دقیقه و با تزریق وریدی 1 تا 5 دقیقه بعد شروع می‌شود؛ اثر بوپرنورفین 20 تا 45 دقیقه بعد.2
پاسخ به میدازولام عضلانی در حیوان‌ها یکسان نیست؛ اثر ممکن است کمتر از انتظار باشد.5
اگر این ترکیب پیش‌داروی بیهوشی است: با تزریق عضلانی، القا را 15 تا 30 دقیقه پس از تزریق انجام دهید؛ با تزریق وریدی، القا را پس از شروع اثر انجام دهید: متادون و مورفین 1 تا 5 دقیقه، بوپرنورفین 20 تا 45 دقیقه.1,2
5 آرام‌بخشی حدود 40 دقیقه
آرام‌بخشی این ترکیب حدود 40 دقیقه است؛ اثر اپیوئید بیشتر می‌ماند.1,2
اگر آرام‌بخشی برای کار کافی نبود یا اقدام دردناک است، بیهوشی را با داروی القای وریدی، آهسته و تا رسیدن به اثر کامل کنید؛ حیوان بیمار یا ضعیف به دوز کمتری از حیوان سالم نیاز دارد.2
6 بازگشت و برگرداندن اثر داروها پس از اقدام
پایش و حمایت حیوان را تا بازگشت کامل ادامه دهید و دمای بدن را حفظ کنید.2
هر دو دارو برگشت‌پذیرند. اگر آرام‌بخشی بیش از حد یا طولانی شد یا تنفس ضعیف شد، اثر میدازولام را با فلومازنیل برگردانید: 0.01 تا 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم وریدی، از کمترین مقدار، و در صورت نیاز تکرار تا رسیدن به اثر.1,3
اثر متادون و مورفین با نالوکسان برمی‌گردد: 0.002 تا 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم وریدی یا عضلانی؛ کمترین مقدار برای برگشت نسبی و بیشترین برای برگشت کامل. با برگشت اپیوئید، بی‌دردی آن هم کم می‌شود یا از بین می‌رود؛ درد را دوباره بسنجید.1,3
درصد هر ضلع اندازه‌گیری نیست، بلکه درجهٔ کیفی منابع است: کامل 100، خوب 75، نسبی 50، کم 25، ندارد صفر. درصد به اوج اثر پس از تزریق مربوط است، نه به کل مدت.
بیهوشیاز دست رفتن هوشیاری — 0% (ندارد)
این پروتکل آرام‌بخش است، نه بیهوش‌کننده: آرام‌بخشی سبک تا متوسط می‌دهد و کار بی‌آنکه حیوان هوشیاری‌اش را از دست بدهد انجام می‌شود.2,3
اگر بیهوشی لازم است، داروی القای وریدی به آن افزوده می‌شود.1
اپیوئیدها در حیوان سالمند، بیمار یا بدحال آرام‌بخشی ایجاد می‌کنند، نه بیهوشی.7
اپیوئید تنها داروی ضددرد این ترکیب است؛ برای اقدام دردناک، بی‌حسی موضعی را هم تا جای ممکن به کار ببرید.2
ضدالتهاب غیراستروئیدی در کم‌آبی، کمبود حجم خون، افت فشار، بیماری کبد، بیماری کنترل‌نشدهٔ گوارش و اختلال انعقاد منع دارد.7
شلی عضلانیشل شدن عضله‌ها — 50% (نسبی)
میدازولام عضله را شل می‌کند؛ حیوان آرام است، ولی بیهوش نیست.1,2
فشار خون: اثر کم
در دوز آرام‌بخشی، میدازولام و اپیوئید بر فشار خون اثر کمی دارند؛ اپیوئید ممکن است ضربان قلب را کمی پایین بیاورد.2,6
میدازولام – اثر کم: بر قلب و گردش خون اثر اندکی دارد.6
احتیاط‌ها و نکته‌ها
احتیاط این پروتکل برای حیوان سالمند، بیمار یا ضعیف است. در حیوان جوان و سالم معمولاً آرام‌بخشی خوبی نمی‌دهد و ممکن است سبب تحریک شود؛ برای او پروتکل دیگری را به کار ببرید.1,3
احتیاط برای آرام کردن حیوان ناآرام یا تهاجمی مناسب نیست.1
احتیاط اپیوئید ممکن است تنفس را تضعیف و ضربان قلب را کم کند، به‌ویژه در حیوان بیمار؛ تنفس و ضربان قلب را پایش کنید و اکسیژن آماده باشد.2
احتیاط میدازولام در کبد متابولیزه می‌شود؛ در بیماری کبد، انتهای پایین بازه را بدهید و حیوان را دقیق‌تر پایش کنید.1,5
داروهای برگشت‌دهنده و اورژانس
فلومازنیلبرگرداندن اثر میدازولام
آمپول 0.5 میلی‌گرم در 5 میلی‌لیتر (0.1 میلی‌گرم در میلی‌لیتر)
نوبت نخست، از کمترین مقدار — وریدی (IV): 0.01 میلی‌گرم بر کیلوگرم1
اگر آرام‌بخشی بیش از حد یا طولانی شد یا تنفس ضعیف شد. اگر لازم بود، همین مقدار را تکرار کنید تا به اثر برسید؛ روی هم تا 0.2 میلی‌گرم بر کیلوگرم.1,3
نالوکسانبرگرداندن اثر متادون یا مورفین
آمپول 0.4 میلی‌گرم در 1 میلی‌لیتر
وریدی یا عضلانی: 0.002 تا 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم1
کمترین مقدار برای برگشت نسبی و بیشترین برای برگشت کامل است. با برگشت اپیوئید، بی‌دردی آن هم کم می‌شود یا از بین می‌رود؛ درد را دوباره بسنجید.1,3
آتروپینکندی ضربان قلب
آمپول 0.5 میلی‌گرم در 1 میلی‌لیتر؛ با آمپول 10 میلی‌گرم در میلی‌لیتر اشتباه نشود