آنتی‌بیوتیک‌تراپی

سفالکسین (Cephalexin)

سفالوسپورین نسل اول خوراکی · باکتریوسید وابسته به زمان (مهار سنتز دیوارهٔ سلولی)

گونه: سگ و گربه6 پروتکل دوز6 فرم دارویی

این صفحه یک مرجع محاسباتی و آموزشی برای دامپزشکان و دانشجویان دامپزشکی است و جایگزین معاینه، کشت و آنتی‌بیوگرام، قضاوت بالینی یا تصمیم نهایی دامپزشک معالج نیست.

معرفی دارو

سفالوسپورین نسل اول خوراکی · باکتریوسید وابسته به زمان (مهار سنتز دیوارهٔ سلولی)

نام‌های تجاری: Keflex®, Rilexine®, Therios®

دوز عمومی عفونت حساس: 15–30 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · حداقل ۵ روزمنبع: VMD Cefabactin SPC (2024) / Plumb's monograph

طیف اثر

سفالوسپورین نسل اول خوراکی و باکتریوسید وابسته به زمان با پوشش قوی‌تر بر باکتری‌های گرم‌مثبت. روی استرپتوکوک‌ها و استافیلوکوک‌های حساس به متی‌سیلین، از جمله Staphylococcus pseudintermedius، معمولاً فعال است و بیشتر بی‌هوازی‌های حساس را نیز پوشش می‌دهد؛ Bacteroides fragilis استثنای مهم است. فعالیت گرم‌منفی آن محدود و وابسته به حساسیت است و می‌تواند برخی سویه‌های E. coli، Klebsiella و Proteus mirabilis را پوشش دهد. روی انتروکوک، MRSP/MRSA، سودوموناس، انتروباکتر، سراشیا، سیتروباکتر و پروتئوس ایندول‌مثبت قابل اتکا نیست؛ روی باکتری‌های داخل‌سلولی یا بدون دیواره مانند Mycoplasma و Rickettsia نیز اثری ندارد. برای عفونت‌های عودکننده، عمقی یا با سابقهٔ مصرف آنتی‌بیوتیک، انتخاب باید بر اساس کشت و آنتی‌بیوگرام باشد.

کاربردها و دوزهای دامپزشکی

پیودرمای سگ

سگمنبع: ISCAID canine pyoderma guideline (2025)

پیودرمای سطحی، در صورت نیاز به درمان سیستمیک: 22–25 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · ابتدا ۱۴ روز

نکتهٔ بالینی: درمان موضعی به‌تنهایی انتخاب اول پیودرمای سطحی است. درمان سیستمیک را برای مواردی نگه دارید که درمان موضعی مؤثر یا عملی نیست؛ پیش از پایان ۱۴ روز بیمار را بازبینی کنید و در صورت رفع ضایعات اولیه عفونی، آنتی‌بیوتیک را متوقف کنید. ادامهٔ روتین درمان پس از بهبود بالینی توصیه نمی‌شود.

سگمنبع: ISCAID canine pyoderma guideline (2025)

پیودرمای عمقی: 22–25 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · ابتدا ۲۱ روز

نکتهٔ بالینی: کشت و آنتی‌بیوگرام در پیودرمای عمقی قویاً توصیه می‌شود و درمان موضعی کمکی نیز لازم است. پیش از پایان هفتهٔ سوم بازبینی کنید؛ اگر عفونت در معاینه و سیتولوژی باقی است، درمان با بازبینی هر دو هفته ادامه یابد. درمان فراتر از رفع علائم عفونت شواهد حمایتی ندارد.

سیستیت باکتریایی ساده

سگ و گربهمنبع: ISCAID UTI guideline (2019) / VMD Cefabactin SPC (2024)

سیستیت باکتریایی تک‌گیر: 12–25 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · ۳–۵ روز

نکتهٔ بالینی: این پروتکل فقط برای سیستیت باکتریایی تک‌گیر در سگ یا گربه است، نه پیلونفریت، پروستاتیت یا باکتریوری بدون علامت. در عفونت عودکننده، کشت ادرار و بررسی علت زمینه‌ای لازم است؛ انتروکوک‌ها ذاتاً مقاوم‌اند و مقاومت انتروباکتریاسه ممکن است شایع باشد.

پوست و بافت زیرجلدی گربه

گربهمنبع: VMD Therios cat leaflet (2025)

زخم یا آبسهٔ حساس: 15 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · ۵ روز

نکتهٔ بالینی: برای زخم یا آبسهٔ ناشی از باکتری حساس، از جمله Pasteurella. تخلیه، شست‌وشو و کنترل منبع عفونت جایگزین آنتی‌بیوتیک نمی‌شود؛ در صورت امکان درمان بر اساس کشت باشد.

گربهمنبع: VMD Therios cat leaflet (2025)

پیودرمای ناشی از استافیلوکوک حساس: 15 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · حداقل ۱۴ روز

نکتهٔ بالینی: در صورت پاسخ ناکافی، تشخیص، کنترل منبع و نتیجهٔ کشت را بازبینی کنید؛ درمان تجربی را بدون ارزیابی مجدد طولانی نکنید.

عفونت تنفسی حساس

سگ و گربهمنبع: VMD Cefabactin SPC (2024)

عفونت تنفسی ناشی از باکتری حساس: 15–30 mg/kg خوراکی · هر ۱۲ ساعت · حداقل ۵ روز

نکتهٔ بالینی: کاربرد فقط برای پاتوژن حساس، مانند برخی سویه‌های Staphylococcus، Streptococcus، E. coli یا Klebsiella است. برای پنومونی شدید یا بیمار دچار سپسیس/شوک، به جذب خوراکی اتکا نکنید و درمان تزریقی مناسب را انتخاب کنید.

اشکال دارویی

سوسپانسیون 125mg/5mLموجود در ایران
سوسپانسیون 250mg/5mLموجود در ایران
کپسول 250 میلی‌گرمموجود در ایران
کپسول 500 میلی‌گرمموجود در ایران
قرص 250 میلی‌گرم
قرص 500 میلی‌گرم

نکات ایمنی و بالینی

⛔ در حساسیت شناخته‌شده به سفالوسپورین‌ها یا سایر بتالاکتام‌ها و در مقاومت شناخته‌شده به پنی‌سیلین/سفالوسپورین استفاده نشود؛ آنافیلاکسی و واکنش متقاطع ممکن است رخ دهد.
روی MRSP/MRSA، انتروکوک و سودوموناس قابل اتکا نیست. در پیودرمای عمقی، عودکننده یا بدون پاسخ طی ۵–۷ روز، کشت و آنتی‌بیوگرام انجام شود.
داروی خوراکی است؛ در سپتی‌سمی، شوک یا بیماری شدید که جذب گوارشی نامطمئن است، مسیر تزریقی مناسب ترجیح دارد.
دفع عمدتاً کلیوی است. در نارسایی کلیه دوز را کاهش دهید یا فاصلهٔ تجویز را بیشتر کنید؛ در نارسایی شدید کلیهٔ گربه منع مصرف دارد.
عوارض شایع گوارشی‌اند: بی‌اشتهایی، استفراغ و اسهال. در صورت ناراحتی گوارشی می‌توان همراه مقدار کمی غذا تجویز کرد؛ غذا ممکن است سرعت جذب را کاهش دهد.
مصرف هم‌زمان با داروهای نفروتوکسیک، به‌ویژه آمینوگلیکوزیدها، یا بعضی دیورتیک‌ها مانند فوروزماید می‌تواند خطر کلیوی را بیشتر کند. ترکیب با آنتی‌بیوتیک‌های باکتریواستاتیک فقط با توجیه بالینی انجام شود.
ایمنی در آبستنی و شیردهی سگ و گربه قطعی نشده است؛ فقط پس از ارزیابی سود–زیان تجویز شود.
فرآوردهٔ Therios برای بچه‌گربهٔ زیر ۹ هفته توصیه نشده و در گربهٔ زیر ۲٫۵ کیلوگرم نیازمند ارزیابی سود–زیان است.
در خرگوش، خوکچهٔ هندی، همستر، جربیل و سایر جوندگان کوچک استفاده نشود.
سفالوسپورین‌ها می‌توانند با برخی روش‌های آزمایشگاهی باعث مثبت کاذب قند ادرار یا افزایش کاذب کراتینین شوند؛ نتیجه را با روش آزمایش تطبیق دهید.

منابع ذکرشده

VMD Cefabactin SPC (2024) / Plumb's monograph
ISCAID canine pyoderma guideline (2025)
ISCAID UTI guideline (2019) / VMD Cefabactin SPC (2024)
VMD Therios cat leaflet (2025)
VMD Cefabactin SPC (2024)

محاسبهٔ دوز بر اساس وزن

آخرین به‌روزرسانی دادهٔ این صفحه: 2026-07-13