ماربوفلوکساسین (Marbofloxacin)

معرفی دارو

فلوروکینولون دامی · باکتریوسید وابسته به غلظت (مهار DNA-gyrase)

نام‌های تجاری: Zeniquin® / Marbocyl®

طیف اثر

کاربردها و دوزهای دامپزشکی

اشکال دارویی

• قرص خوراکی 25 میلی‌گرم
• قرص خوراکی 50 میلی‌گرم
• قرص خوراکی 100 میلی‌گرم
• ویال ۲٪ (20 mg/mL)موجود در ایران

نکات ایمنی و بالینی

• 🐱 گربه و چشم — تفاوت مهم با انروفلوکساسین: ماربوفلوکساسین برخلاف انروفلوکساسین به‌طور مشخص سمیت شبکیه/کوری ایجاد نمی‌کند و همان محدودهٔ 2.75–5.5 mg/kg در گربه مجاز است (بدون سقف مطلق ۵ mg/kg و بدون منع تزریق). با این حال چند مورد نادر کوری گزارش شده؛ در گربه از انتهای بالای محدوده با احتیاط استفاده کنید.
• در حیوانات جوان در حال رشد نسبتاً ممنوع است (آسیب غضروف مفصلی): سگ‌های کوچک/متوسط تا ۸ ماهگی، نژادهای بزرگ تا ۱۲ ماهگی، نژادهای غول‌پیکر تا ۱۸ ماهگی؛ گربه‌ها تا ۱۲ ماهگی.
• ⚖️ مدیریت مصرف: خط اول عفونت ادراری یا پوستی ساده نیست؛ برای موارد عارضه‌دار یا مقاوم و ترجیحاً پس از کشت نگه داشته شود. کل دوز روزانه را یک‌بار در روز بدهید (وابسته به غلظت؛ مقاومت را کاهش می‌دهد). حداکثر مدت درمان ۳۰ روز است.
• موجودی در ایران (فرآوردهٔ دامی): شکل رایج برای دام کوچک تزریقی ۲٪ (۲۰ mg/mL، زیرجلدی/عضلانی) است؛ فرم تزریقی ۱۰٪ (Marboject/ماربوکس) مخصوص دام بزرگ است و برای سگ و گربه توصیه نمی‌شود. قرص خوراکی (Zeniquin) در ایران به‌طور مطمئن در دسترس نیست.
• جذب خوراکی با کاتیون‌ها (آنتی‌اسید، لبنیات، آهن، روی، سوکرالفات) کاهش می‌یابد — فاصلهٔ حداقل ۲ ساعت رعایت شود.
• با تئوفیلین (افزایش سطح خونی و خطر مسمومیت)، سیکلوسپورین (تشدید سمیت کلیوی) و وارفارین (افزایش اثر) تداخل دارد؛ با نیتروفورانتوئین هم‌زمان ندهید (آنتاگونیسم). با NSAIDها (مثل فلونیکسین) احتمال افزایش متقابل سطح دارو هست.
• در نارسایی کبدی، اختلالات تشنجی (تحریک CNS) و کم‌آبی با احتیاط. نکتهٔ مثبت: نارسایی کلیوی دوز را به‌طور معنادار تغییر نمی‌دهد (دفع کلیوی ~۴۰٪ و صفراوی).
• در آبستنی ایمنی ثابت نشده است — پرهیز شود مگر منفعت آشکارا بر خطر بچربد. در دام‌های مولد غذا ممنوع است (FDA).
• عوارض شایع: ناراحتی گوارشی (استفراغ، بی‌اشتهایی، مدفوع شل، اسهال) و کاهش فعالیت. نادر: افزایش آنزیم‌های کبدی، آتاکسی، تشنج و کریستالوری.

منابع ذکرشده

1. Zeniquin (Plumb's)
2. Zeniquin (Pfizer)